Szlak Mew – im. Jana Boguckiego

opracował: Jan Bogucki
aktualizacja: /sierpień 2016/  Mariusz
Fotoreportaż-Sopockiego Szlaku spacerowego”Mew” im. Jana Boguckiego -w zakładce Galeria Oddziału – Zapraszamy!

 

W terenie wyznakowany kolorem zielonym (tło żółte) – bierze początek na granicy Sopotu i Gdyni; na  przystanku ZKM ul. Bernadowska dalej podążamy wzdłuż wąwózu potoku Swelinia – Park Północny – ul. Powstańców Warszawy ul. JJ. Haffnera grodzisko – ul. Wosia Budzysza – ul. Powstańców Warszawy – Plac Zdrojowy – ul. Parkowa – ul. J. Poniatowskiego – Al. Wojska Polskiego – ul. Zdrój Świętego Wojciecha – Zdrój Świętego Wojciecha i liczy 6 km.

Pieczątka okolicznościowa szlaku – dostępna w Oddziale PTTK

Z biegiem potoku kierujemy się ku morzu. Ścieżka prowadzi nad coraz głębszą doliną erozyjną, w której toczy swe wody potok Swelinia – w okresie międzywojennym stanowiący granicę między Polską i Wolnym Miastem Gdańskiem (stąd też Niemcy zwali go Granicznym). Podążamy ścieżką wzdłuż granicy dóbr należących onegdaj do Jana III Sobieskiego. Dziś jest to teren sąsiedniego miasta Gdyni. Schodzimy po leśnych schodkach na samo dno wąwozu, na sopocką plażę. Skręcamy w asfaltową alejkę prowadzącą w kierunku południowym. W tym miejscu wybudowano altankę, miejsce odpoczynku dla kuracjuszy, zwaną Świątynią Dobrego Burmistrza lub Świątynią Kolatha. Wybudowany przed wojną obiekt poświęcony był dla upamiętnienia postaci Johanessa Kolatha, drugiego burmistrza Sopotu.

Kontynuujemy wędrówkę Parkiem Północnym. Od plaży oddziela nas niska wydma (zaczątek Mierzei Wiślanej). Wkrótce przed nami pojawia się szałas góralski „Koliba” i piękna góralska kapliczka. Kontynuujemy marsz w dotychczasowym kierunku, by nie dochodząc do ujścia Kamiennego Potoku, skręcić w prawo i ulicami Powstańców Warszawy i JJ. Haffnera można dotrzeć na sopockie grodzisko – miejsce festynów archeologicznych. 

Szlak nie prowadzi nas bezpośrednio do bramy skansenu a przekraczając ul. JJ. Haffnera wiedzie nas ul. Młyńską przy Domu Młynarza, dzisiejszym „Inkubatorze Przedsiębiorczości Społecznej”. Zadaniem tej instytucji będą działania umożliwiające wykluczonym członkom naszej społeczności samodzielne działanie i powrót na rynek pracy. Docieramy nad Stawy Młyńskie, aby następnie przez starodrzew buka dotrzeć na zaplecze sopockiego grodziska.

W tym czarownym miejscu posłuchajmy „Sopockiej legendy” pióra Gracjana Posadzkiego.

SOPOCKA LEGENDA 

Za czasów Gostka, na grodzie władyki,

Wywyższonego ponad wojowniki -

Plemiennych wspólnot,

Te wydarzenia swój początek miały

A w dzieje miasta później się wpisały -

Gdy wyrósł Sopot.

Żoną mu była nadobna Swelina

Co pośród grodzian pierwsza gospodzina.

Kiedy nad ranem w dzień mglisty i szary 

O smoczych głowach żaglowe drakary

Blisko pod klifem stanęły na wodzie -

Wnet róg bojowy zatrąbi na grodzie…

Na ostrokole ciężki bój się toczy,

Napastnik sięga i bramy, i zboczy…

A kiedy wały zaścielone trupem

Nie mogły wstrzymać najeźdźców gromady -

Oni ostatni do zmierzchu walczyli 

I mieli poledz a… w ostatniej chwili

Zdołali umknąć z poza palisady.

Gród opuszczony, napastników łupem

Wysoko płonął.

W starciu z pogonią pod pobliskim borem

Gostek ugodzon Wikinga toporem

Ducha wyzionął.

Noc całą łkała zrozpaczona wdowa 

Nad mężem padłym w górkach Bernardowa.

A tak boleśnie, tak gorzko szlochała,

Że się we łzach swych – rozpłynęła cała.

Gdy na nieboskłon wzeszła ranna zorza

Strumień Swelina popłynął do morza.

Gród  w części zrekonstruowany – wznieśli słowiańscy Pomorzanie w drugiej poł. VIII wieku i dotrwał po wiek X. Nieregularny czworobok o wym. 45×49 m okalały wały ziemne wysokie na ok. 6 m i wzmocnione drewnem i kamieniami. Od zachodu gród dodatkowo ubezpieczała fosa o głębokości 7 m. Od wschodu, u podnóża skarpy, rozciągało się morze lub mo­kradła. Ulicą Wosia Budzysza (pseudonim literacki Jana Karnowskiego, pisarza, historyka i krytyka literatury kaszubskiej) idziemy ku morzu,
a następnie skręcamy w prawo w ul. Powstańców Warszawy. Z lewej rozciąga się Park Północny, którego alejki stały się panteonem ludzi kultury związanych z miastem, z prawej Instytut Oceanologii PAN oraz korty i hale Sopockiego Klubu Tenisowego. Po lewej  w bezpośrednim sąsiedztwie plaży wznosi się siedziba Teatru Atelier im. Agnieszki Osieckiej i Grand Hotel (zbudowany w latach 1924-27). Na skraju Parku Północnego stoi pomnik ojca sopockiego kurortu Jana Jerzego Haffnera.

Po przeciwległej stronie ulicy znajduje się pierwsza w dziejach Sopotu świątynia – wzniesiony w latach 1869-70 neogotycki kościół pw. Wniebowzięcia NPM. Po II wojnie światowej jego drugim patronem ustanowiono św. Andrzeja Bobolę i pod tym wezwaniem jest powszechnie znany w Sopocie. Wzniesiony własnym kosztem mieszkańców i kuracjuszy, na terenie ofiarowanym przez rybacką rodzinę Karpińskich, jest obecnie obiektem zabytkowym. W wyposażeniu zwracają uwagę: Piękna Madonna (XV w.), gotycki krucyfiks (XVI w.) oraz współczesne witraże dzieło prof. M. Ruhnke-Duszenko i tabernakulum  praca S. Skury. Ponieważ w pierwszych latach w kościele gromadzili się głównie polscy mieszkańcy i kuracjusze, przylgnęło doń miano Kaplicy Polskiej. W latach 80. XX wieku wzniesiono w jej bezpośrednim sąsiedztwie nowy kościół wg projektu Bartłomieja Zawiejskiego.

Mijamy kompleks Domu Zdrojowego i przez Plac Zdrojowy wkraczamy w obręb Wojewódzkiego Zespołu Reumatologicznego, a następnie przechodzimy na teren Parku Południowego. Po lewej pozostaje, wzniesiony w 1903 r. wg projektu Paula Puchmullera, Zakład Balneologiczny. Wcześniej w tym miejscu stał obiekt pamiętający czasy JJ. Haffnera – założyciela kąpieliska. Upamiętnia go tablica umieszczona przy głównym wejściu. Przed budynkiem możliwość spożywania (wg wskazań lekarza) 15-krotnie rozcieńczonej solanki. W 1997 roku uruchomiono kąpiele solankowe bazujące na sopockich złożach.

W Parku Południowym zwracają uwagę: modernistyczny kościół pw. Zbawiciela, poświęcony w 1919 r., służący parafii ewangelicko-augsburskiej na Skwerze ks. Otto Bowiena – pastora okresu międzywojennego, grzybek inhalacyjny z sopocką solanką zasilany ze Zdroju św. Wojciecha znajdujący się w Parku Marii i Lecha Kaczyńskich prezydenta RP z Małżonką oraz Łazienki Południowe dzieło Paula Puchmullera z 1907 roku.

Wkraczamy na ul. Parkową, gdzie przy skrzyżowaniu z ul. Kordeckiego znajduje się w ciągu zieleni ulicznej okazały cis. Po przeciwnej stronie ul. Parkowej budynek nr 18 – w okresie międzywojennym własność polskiej Dyrekcji Kolejowej w Gdańsku – mieścił od 1923 r. ochronkę, a od 1930 r. także Szkołę Gdańskiej Macierzy Szkolnej (młodsze klasy). Istnienie tych placówek upamiętnia tablica. Warto też zwrócić uwagę na kamienicę czynszową z 1903 r. a oznaczoną numerami 43/45.

Szlak skręca w ul. Józefa Poniatowskiego, przy której w budynku nr 8 – w willi Ernsta Augusta Claaszena – znalazło swoją siedzibę Muzeum Sopotu. Stąd w prawo Al. Wojska Polskiego konsekwentnie prowadzi nas w kierunku południowym. Mijamy przystań rybacką – skrywającą się za wydmą – na której znajduje się urokliwa kapliczka przypominająca ostatnią wizytę Papieża Polaka w Sopocie (1999); stanowiła bowiem część ołtarza na hipodromie.

Niebawem szlak skręca w ul. Zdrój św. Wojciecha. Tu przy obiektach zdroju nasza wędrówka dobiegła końca. Wydobywana tutaj solanka zasila obiekty Wojewódzkiego Zespołu Reumatologicznego. W drodze powrotnej zachęcamy do odwiedzenia osobliwej enklawy miasta – osady rybackiej z po­czątków XX wieku przy Placu Rybaków. Mimo zachodzących zmian wiele pozostało z dawnego charakteru tego miejsca.

 
Fotoreportaż-Sopockiego Szlaku spacerowego”Mew” im. Jana Boguckiego -w zakładce Galeria Oddziału – Zapraszamy!

O PTTKu ...

PTTK zrzesza około 61 tysięcy członków. Ma ponad 260 oddziałów zrzeszających około 2500 kół i klubów oraz prawie 200 obiektów noclegowych o różnym standardzie. Baza noclegowa PTTK obejmuje ponad 20 tysięcy miejsc noclegowych w 60 domach turysty, 77 schroniskach górskich, 35 stanicach i ośrodkach turystyki wodnej, 33 ośrodkach campingowych i w 5 zajazdach. Prowadzi sieć 16 muzeów regionalnych, które są ośrodkami tradycji polskiego ruchu turystyczno-krajoznawczego. Gromadzone są w nich unikalne dokumenty i inne materiały świadczące o udziale PTTK i jego poprzedników w rozwoju działalności społecznej i kulturowej w Polsce. Jest wydawcą map, folderów i przewodników. Ponadto w całym kraju posiada biblioteki i Regionalne Pracownie Krajoznawcze.